Wibz verder aangescherpt
Het kabinet wil strengere voorwaarden aan de bedrijfsvoering en winstuitkeringen van zorg- en jeugdhulpaanbieders. Met de nota van wijziging van 8 oktober 2026 worden de eerder aangekondigde aanscherpingen van de Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz) verder uitgewerkt.
De Wibz is nog geen geldend recht, maar de voorgestelde wijzigingen kunnen op termijn belangrijke gevolgen hebben voor onder andere winstuitkeringen, financiering en transacties met verbonden partijen.
Winstuitkering mogelijk, maar onder voorwaarden
Het huidige zorgspecifieke verbod op winstoogmerk uit de WTZi moet plaatsmaken voor één stelsel waarin winstuitkering onder voorwaarden mogelijk wordt. Het idee is dat er eenduidigheid ontstaat en géén onderscheid meer wordt gemaakt tussen intramurale aanbieders en aanbieders van extramurale zorg.
Een winstuitkering mag volgens het voorstel niet hoger zijn dan een nog vast te stellen percentage van het eigen vermogen.
Daarnaast gelden verschillende financiële voorwaarden. Voor bestaande aanbieders gaat het onder andere om:
- een gemiddelde rentabiliteit van minimaal 2% over de afgelopen drie boekjaren;
- een gemiddelde EBITDA- of, waar van toepassing, EBITDAR-marge van minimaal 4% over diezelfde periode;
- een current ratio van minimaal 1,2 na de winstuitkering;
- een weerstandsvermogen van minimaal 15% na de winstuitkering.
Voor startende aanbieders wordt een afwijkende regeling voorgesteld.
Wanneer een interne toezichthouder op grond van de Wtza of Jeugdwet verplicht is, moet deze bovendien instemmen met de winstuitkering. Ook moeten goede zorg en de betaling van opeisbare schulden gewaarborgd blijven.
Een winstuitkering die niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet, is nietig. De NZa kan de aanbieder vervolgens verplichten de onrechtmatige uitkering terug te vorderen.
Ook een correcte jaarverantwoording wordt belangrijker. Een aanbieder die niet aan de toepasselijke eisen voor de jaarverantwoording voldoet, mag volgens het voorstel geen winst uitkeren. Daarnaast wordt voorgesteld dat de Wtza-vergunning kan worden ingetrokken als een zorgaanbieder twee boekjaren niet aan de eisen voor de jaarverantwoording heeft voldaan.
Winstuitkering wordt breed bekeken
Bij een winstuitkering gaat het niet alleen om het rechtstreeks uitkeren van behaalde winst. Ook excessieve vergoedingen voor goederen of diensten kunnen hieronder vallen. Denk bijvoorbeeld aan een bovenmatige managementvergoeding. Deze worden eveneens aan de winstuitkeringsregels getoetst. Hiermee wil het kabinet voorkomen dat de voorwaarden voor winstuitkering via andere financiële constructies worden omzeild.
Aandacht voor financiering en verbonden partijen
Ook andere onderdelen van de bedrijfsvoering worden aangescherpt. Bij transacties van betekenis met verbonden partijen moeten normale marktvoorwaarden worden gehanteerd. Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer een zorgorganisatie vastgoed huurt van een onderneming die verbonden is aan een bestuurder of aandeelhouder.
Daarnaast mogen zorg- en jeugdhulpaanbieders bij het aantrekken of terugbetalen van eigen of vreemd vermogen geen onverantwoorde risico’s nemen. De precieze invulling hiervan moet nog verder worden uitgewerkt.
De voorgestelde regels kunnen ook een rol gaan spelen bij fusies en overnames. De NZa krijgt meer ruimte om de naleving van bedrijfsvoerings- en winstnormen mee te wegen bij de zorgspecifieke fusietoets.
Stoppen of overdragen = géén einde van het toezicht
Het toezicht stopt volgens het voorstel niet automatisch wanneer een organisatie de zorgverlening beëindigt. Verplichtingen uit de periode waarin zorg werd verleend, bijvoorbeeld rondom de jaarverantwoording en winstuitkeringen, blijven daarna gelden.
Dit maakt de voorgestelde Wibz ook relevant bij een bedrijfsoverdracht, bedrijfsbeëindiging of pensionering. Vijf jaar, na het stoppen, blijven de voorgestelde maximumwinstuitkeringen geldig.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De aangescherpte Wibz is nog niet definitief en belangrijke onderdelen moeten nog worden uitgewerkt in lagere regelgeving. De uiteindelijke regels kunnen dus nog veranderen.
Toch is het verstandig om bij voorgenomen winstuitkeringen, financieringsafspraken, transacties met verbonden partijen en een mogelijke bedrijfsoverdracht of -beëindiging alvast rekening te houden met de richting van de nieuwe wetgeving. Zeker wanneer het gaat om afspraken voor de langere termijn.
Het laatste woord over de Wibz is nog niet gezegd en wat de aangescherpte wetgeving precies gaat betekenen, moet nog blijken. We blijven de ontwikkelingen daarom nauwlettend volgen. Heb je vragen of wil je hierover eens van gedachten wisselen? Neem gerust contact met ons op.
Meer weten?