Een jaarverantwoording in de zorg. Voor de één een administratief sluitstuk, voor de ander een stressvolle race tegen de klok. Maar hoe je het ook beleeft, vanaf 2026 is één ding zeker: de regels zijn veranderd en dat vraagt om een andere blik op transparantie, verantwoordelijkheid en bedrijfsvoering. In dit artikel vind je wat er anno 2026 écht speelt. Geen droge wetteksten, maar een heldere uitleg die je helpt begrijpen wat er van jou als zorgaanbieder wordt verwacht.
Waarom deze wijzigingen?
De zorgsector staat onder druk. Administratieve lasten, krapte, versplinterde financieringsstromen en tegelijk de roep om meer inzicht, meer transparantie en betere governance. Juist daarom heeft de overheid de afgelopen jaren stevig gesleuteld aan de regels rondom de jaarverantwoording.
Waar voorheen de WTZi het fundament was, ligt dat nu bij de Wtza. Waar de focus eerst lag op ’toegelaten instellingen’, gaat het nu om bijna alle zorgaanbieders. En waar 31 mei jarenlang een ijzeren deadline was, biedt 2026 voor het eerst structureel wat lucht.
Kortom: de spelregels zijn veranderd. En dat verdient een duidelijke uitleg.
1. De jaarverantwoording anno 2026: wat is het ook alweer?
De jaarverantwoording zorg is de manier waarop zorgaanbieders maatschappelijke verantwoording afleggen over:
– de besteding van collectieve middelen
– de kwaliteit en continuïteit van zorg
– en de wijze waarop de organisatie wordt bestuurd en gecontroleerd.
Dat gebeurt via DigiMV, het landelijke systeem waarin je digitaal gegevens aanlevert. De jaarverantwoording bevat financiële informatie, governance-informatie, WNT-gegevens en (afhankelijk van de rechtsvorm) een jaarrekening.
Het doel?
Niet om instellingen lastig te vallen, maar om te laten zien wat er met zorggeld gebeurt. En ja, ook om risico’s vroegtijdig in beeld te krijgen.
2. Wtza in plaats van WTZi: een nieuw fundament
Waar veel oude kennisbankartikelen nog verwijzen naar de WTZi, is die wet nu vooral geschiedenis. De Wtza regelt:
-
de meldplicht voor alle zorgaanbieders,
-
de vergunningplicht voor organisaties die zorg met verblijf leveren,
-
de verplichtingen rondom intern toezicht,
-
én de verantwoordingsplicht via DigiMV.
De jaarverantwoording is daarmee niet langer gekoppeld aan ‘toelating’, maar aan het feit dát je zorg levert. Dat maakt de verplichting veel breder.
3. Wie moet er verantwoorden in 2026?
Sinds 2024 (en dus volledig van kracht in 2026) zijn verantwoordingsplichtig:
-
Zorgaanbieders die zorg leveren vanuit de Zvw
-
Aanbieders van Wlz‑zorg
-
Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen
-
Aanbieders die zorg leveren via een pgb
-
Combinatie‑instellingen (bijv. jeugdzorg + Wlz/Zvw)
Niet verantwoordelijk:
- Solistisch werkende eenmanszaken zonder personeel
Dat betekent dat ook kleine zorgorganisaties zonder raad van toezicht, zonder grote financiële stromen en zonder WTZi‑toelating nu verplicht zijn te rapporteren.
Veel aanbieders merken dit pas bij het openen van DigiMV: “Oh, dit geldt ook voor ons.”
4. Micro, klein, middelgroot, groot: de echte indeling
Een veelgehoorde misvatting: “Wij zijn klein volgens het Burgerlijk Wetboek, dus de rapportage zal wel beperkt zijn.” Helaas: DigiMV werkt niet met BW2‑criteria. In plaats daarvan hanteert de Wtza eigen zorgspecifieke categorieën:
Micro-aanbieders
Sterk vereenvoudigde vragenlijst, beperkte openbaarmaking.
Kleine aanbieders
Basisvragen + jaarrekening (indien de rechtsvorm dat verplicht).
Middelgrote aanbieders
Uitgebreidere vragen, volledige jaarrekening en aanvullende toelichtingen.
Grote aanbieders
Volledige verantwoording, inclusief accountantscontrole en uitgebreide detailinformatie.
Deze classificatie bepaalt hoeveel tijd, energie en organisatiekracht de jaarverantwoording kost. Het loont dus om vroeg te weten in welke categorie je valt.
5. Wat moet je precies aanleveren?
De jaarverantwoording bestaat uit verschillende onderdelen. Niet iedereen hoeft alles aan te leveren, maar in de basis geldt:
A. Organisatie & governance
- Algemene gegevens
- Bestuurssamenstelling
- Intern toezicht (indien aanwezig)
- Klachtenregeling & medezeggenschap
Belangrijk:
Vanaf 1 juli 2025 is intern toezicht verplicht bij:
- 50 zorgverleners, of
- 10 bij thuiszorg, wijkverpleging of begeleiding.
Dit maakt de RvT/RvC onderdeel van de jaarverantwoording.
B. Financiële informatie
Afhankelijk van rechtsvorm en omvang:
- Jaarrekening (RJ 655 bij zorginstellingen)
- Toelichting op baten en lasten
- Kasstroomoverzicht (middelgroot/groot)
- Controleverklaring (indien controleplichtig)
C. Zorgspecifieke informatie
– Opbrengsten uitgesplitst naar Wlz / Zvw / Jeugd / Wmo / onderaanneming
– Subsidies
– Aantallen cliënten, fte’s, contractvormen
– Kosten uitgesplitst in DigiMV‑categorieën zoals:
-
- personeel
- uitbesteed werk
- huur & leasing
- energie & onderhoud
D. WNT
Voor bijna alle zorgaanbieders verplicht (met enkele uitzonderingen).
6. Deadlines en uitstel: nieuw vanaf 2026
Dit is misschien wel de belangrijkste wijziging van het afgelopen jaar.
Standaarddeadline: 31 mei volgend op het boekjaar.
Nieuw in 2026: structureel uitstel
Voor het eerst kun je dit jaar uitstel aanvragen:
– Uitstel aanvragen tot 1 april
– Uitstel geldig tot 1 oktober
Streng maar rechtvaardig: de deadline blijft formeel 31 mei, maar de sector krijgt hiermee broodnodige ademruimte.
7. Wat gebeurt er als je te laat bent?
– NZa‑herinneringen
– Kans op risicogericht toezicht
– Impact op contracteringsgesprekken
– Onnodige aandacht van toezichthouders
– In uitzonderlijke gevallen: boetes of escalatie
Niets waarvan je echt wakker wilt liggen — en toch gebeurt het elk jaar.
8. Veelvoorkomende misverstanden (nu voorgoed opgelost)
❌ “Dit staat toch in de WTZi?”
→ Nee. Alles draait nu om de Wtza.
❌ “Wij zijn klein volgens BW2, dus ons valt het mee.”
→ DigiMV volgt helemaal andere criteria.
❌ “31 mei, en dat is het.”
→ Sinds 2026 structureel uitstel mogelijk tot 1 oktober.
❌ “RJ655 bepaalt de jaarverantwoording.”
→ Nee: RJ655 bepaalt alleen de jaarrekening.
❌ “Wij hoeven niet te verantwoorden, wij hebben geen toelating.”
→ Die tijd is voorbij.
9. Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De jaarverantwoording gaat allang niet meer over formulieren invullen.
Het gaat over:
– professionalisering,
– governance,
– transparantie,
– risicobeheersing,
– én het vertrouwen van financiers en toezichthouders.
De organisaties die dit goed organiseren, merken dat dit rust brengt.
De organisaties die het onderschatten, ervaren elk jaar dezelfde stresscyclus.
10. Hulp nodig bij de jaarverantwoording?
Bij Vandaag® helpen we zorgaanbieders om van de jaarverantwoording geen jaarlijkse worsteling te maken, maar een logisch, overzichtelijk en beheersbaar proces. Of het nu gaat om:
– DigiMV
– jaarrekening (RJ655)
– intern toezicht
– WNT
– of het inrichten van je administratieve processen
We denken mee, bouwen mee, of nemen het van je over.
Wil je sparren?
Mail ons op info@vandaag.nu of neem contact op met jouw klantregisseur. Vandaag® nog.