Hoe beveilig je mobiele apparaten in de zorg?

Mobiele apparaten in de zorg beveilig je door een combinatie van technische maatregelen, duidelijk beleid en bewustwording onder medewerkers. Denk aan Mobile Device Management (MDM), sterke authenticatie, versleuteling en een doordacht BYOD-beleid dat voldoet aan de AVG en NEN 7510. Zonder deze aanpak vormen smartphones en tablets een direct risico voor patiëntgegevens en de continuïteit van de zorg.

De zorgsector is in 2026 steeds mobieler: zorgmedewerkers raadplegen dossiers op tablets, communiceren via apps en werken regelmatig buiten de muren van de instelling. Die flexibiliteit brengt echter specifieke beveiligingsuitdagingen met zich mee. In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over mobiele beveiliging in zorginstellingen, van risico’s tot praktische maatregelen en training.

Welke risico’s lopen mobiele apparaten in zorginstellingen?

Mobiele apparaten in zorginstellingen lopen risico op datalekken, diefstal, malware en ongeautoriseerde toegang tot gevoelige patiëntinformatie. Een verloren smartphone met onbeveiligde toegang tot het EPD kan leiden tot een meldingsplichtig datalek, reputatieschade en boetes onder de AVG.

De risico’s zijn in de zorgsector extra groot omdat medewerkers werken met bijzondere persoonsgegevens. Medische informatie is voor cybercriminelen waardevoller dan reguliere persoonsgegevens, waardoor zorginstellingen een aantrekkelijk doelwit vormen. Daarnaast vergroot het werken op verschillende locaties, van huisbezoeken tot spreekkamers, de kans op verlies of diefstal van apparaten.

Veelvoorkomende risico’s zijn:

  • Onbeveiligde wifi-netwerken: Medewerkers die inloggen via openbare netwerken stellen gegevens bloot aan afluisteren.
  • Verouderde software: Niet-bijgewerkte apps en besturingssystemen bevatten bekende kwetsbaarheden.
  • Onvoldoende authenticatie: Apparaten zonder sterke toegangsbeveiliging zijn bij verlies direct toegankelijk.
  • Schadelijke apps: Onbetrouwbare applicaties kunnen malware bevatten of gegevens doorsturen naar derden.
  • Menselijke fouten: Van het per ongeluk delen van gegevens tot het klikken op phishing-links.

Deze risico’s maken het essentieel dat zorginstellingen mobiele beveiliging niet als bijzaak behandelen, maar als integraal onderdeel van hun informatiebeveiligingsbeleid conform NEN 7510.

Wat is het verschil tussen MDM en MAM voor zorginstellingen?

MDM (Mobile Device Management) beheert het volledige mobiele apparaat, terwijl MAM (Mobile Application Management) alleen specifieke zakelijke apps beheert. Voor zorginstellingen betekent dit dat MDM meer controle biedt over beveiliging, maar MAM beter past bij BYOD-situaties waarin medewerkers hun privé-apparaat gebruiken.

Wat biedt MDM voor de zorgsector?

Met MDM heeft de zorginstelling volledige controle over het apparaat. Je kunt beveiligingsinstellingen afdwingen, apps op afstand installeren of verwijderen, en bij verlies het apparaat volledig wissen. Dit is ideaal voor apparaten die eigendom zijn van de organisatie. MDM zorgt ervoor dat elk apparaat voldoet aan de beveiligingseisen van NEN 7510, met functies als verplichte versleuteling, wachtwoordbeleid en automatische updates.

Wanneer kies je voor MAM?

MAM richt zich uitsluitend op de zakelijke apps en de gegevens daarin. De privé-inhoud van de medewerker blijft onaangetast. Dit maakt MAM geschikt voor zorginstellingen die een BYOD-beleid hanteren. Je kunt zakelijke apps beveiligen met extra authenticatie, gegevens binnen die apps versleutelen en bij uitdiensttreding alleen de zakelijke gegevens wissen zonder het persoonlijke deel van het apparaat aan te raken.

Veel zorginstellingen kiezen in de praktijk voor een combinatie: MDM voor apparaten in eigendom van de organisatie en MAM voor privé-apparaten van medewerkers. Deze hybride aanpak biedt zowel controle als flexibiliteit.

Hoe stel je een veilig BYOD-beleid op voor zorgmedewerkers?

Een veilig BYOD-beleid voor zorgmedewerkers begint met heldere afspraken over welke apparaten zijn toegestaan, welke beveiligingseisen gelden en hoe zakelijke gegevens worden gescheiden van privégebruik. Leg dit vast in een schriftelijke overeenkomst die medewerkers ondertekenen.

BYOD (Bring Your Own Device) biedt voordelen: medewerkers werken op vertrouwde apparaten en de organisatie bespaart op aanschafkosten. Maar in de zorg brengt het extra verantwoordelijkheden met zich mee vanwege de gevoeligheid van patiëntgegevens en de eisen van de AVG.

Een effectief BYOD-beleid voor de zorgsector bevat minimaal deze elementen:

  1. Toegestane apparaten: Definieer welke besturingssystemen en minimale versies zijn toegestaan. Verouderde systemen zonder beveiligingsupdates horen niet in een zorgomgeving.
  2. Beveiligingseisen: Verplicht schermvergrendeling, versleuteling en actuele software. Overweeg het verplicht stellen van MAM-software.
  3. Scheiding van gegevens: Zorg dat zakelijke apps en gegevens in een beveiligde container draaien, gescheiden van privé-apps.
  4. Toegangsrechten: Bepaal welke systemen en gegevens toegankelijk zijn via privé-apparaten en welke uitsluitend via organisatieapparaten.
  5. Verlies en diefstal: Beschrijf de meldprocedure en de mogelijkheid om zakelijke gegevens op afstand te wissen.
  6. Uitdiensttreding: Leg vast hoe zakelijke gegevens worden verwijderd wanneer een medewerker de organisatie verlaat.

Betrek medewerkers bij het opstellen van het beleid. Een beleid dat als te beperkend wordt ervaren, leidt tot workarounds die de beveiliging juist ondermijnen.

Welke technische maatregelen zijn essentieel voor mobiele beveiliging?

Essentiële technische maatregelen voor mobiele beveiliging in de zorg zijn sterke authenticatie (bij voorkeur tweefactorauthenticatie), volledige apparaatversleuteling, beveiligde verbindingen via VPN en de mogelijkheid om apparaten op afstand te wissen. Deze maatregelen vormen de basis voor AVG-conforme mobiele devices in de zorg.

Voor zorginstellingen gelden aanvullende eisen vanuit NEN 7510. De technische maatregelen moeten passen binnen een breder informatiebeveiligingsbeleid. Concreet betekent dit:

  • Tweefactorauthenticatie (2FA): Combineer een wachtwoord met een tweede factor zoals een vingerafdruk of authenticatie-app. Dit voorkomt dat gestolen inloggegevens direct toegang geven tot patiëntgegevens.
  • Versleuteling: Zorg dat alle gegevens op het apparaat versleuteld zijn, zowel in rust als tijdens verzending. Moderne smartphones ondersteunen dit standaard, maar het moet wel geactiveerd zijn.
  • VPN-verbinding: Verplicht het gebruik van een VPN bij toegang tot zorgsystemen buiten het eigen netwerk. Dit beschermt gegevens tegen afluisteren op onbeveiligde netwerken.
  • Remote wipe: Implementeer de mogelijkheid om apparaten op afstand te wissen bij verlies of diefstal. Test deze functionaliteit regelmatig.
  • App-beheer: Beperk welke apps geïnstalleerd mogen worden en blokkeer bekende risicovolle applicaties.
  • Automatische updates: Dwing automatische beveiligingsupdates af om kwetsbaarheden snel te dichten.

Deze maatregelen werken alleen effectief wanneer ze onderdeel zijn van een samenhangend beleid. Techniek alleen is niet voldoende; de menselijke factor blijft cruciaal.

Hoe train je zorgmedewerkers in veilig mobiel werken?

Train zorgmedewerkers in veilig mobiel werken door praktijkgerichte sessies te organiseren die aansluiten bij hun dagelijkse werkzaamheden. Focus op herkenning van phishing, veilig omgaan met wachtwoorden en het belang van directe melding bij verlies of verdachte situaties. Herhaal deze training jaarlijks en bij incidenten.

Zorgmedewerkers zijn geen IT-specialisten, maar zij vormen wel de eerste verdedigingslinie tegen beveiligingsincidenten. Effectieve training houdt rekening met hun werkdruk en sluit aan bij concrete situaties die zij herkennen.

Succesvolle bewustwording in de zorgsector kenmerkt zich door:

  • Praktijkvoorbeelden: Gebruik scenario’s uit de zorg, zoals een phishing-mail die zich voordoet als een bericht van het EPD-systeem.
  • Korte, frequente momenten: Liever maandelijks een kort bewustzijnsmoment dan jaarlijks een lange verplichte training.
  • Positieve benadering: Benadruk het belang van patiëntveiligheid in plaats van te focussen op sancties bij fouten.
  • Meldcultuur: Creëer een omgeving waarin medewerkers incidenten durven te melden zonder angst voor consequenties.
  • Actuele dreigingen: Informeer medewerkers over recente aanvallen op zorginstellingen en hoe deze voorkomen hadden kunnen worden.

Meet de effectiviteit van training door periodiek te toetsen, bijvoorbeeld met gesimuleerde phishing-mails. Gebruik de resultaten niet om medewerkers af te rekenen, maar om de training te verbeteren en extra aandacht te geven waar nodig.

Hoe Vandaag® helpt bij mobiele beveiliging in de zorg

Bij Vandaag® begrijpen we dat mobiele beveiliging voor zorginstellingen meer is dan een technisch vraagstuk. Het raakt aan processen, mensen en de continuïteit van de zorg. Wij helpen zorgorganisaties grip te krijgen op informatiebeveiliging die aansluit bij NEN 7510 en de aankomende NIS2-wetgeving, zodat bestuurders aantoonbaar in control zijn.

Onze aanpak omvat:

  • Risicoanalyse: We brengen de specifieke risico’s van mobiele apparaten binnen jouw organisatie in kaart.
  • Beleidsontwikkeling: We helpen bij het opstellen van praktisch BYOD-beleid en beveiligingsrichtlijnen die medewerkers daadwerkelijk volgen.
  • Implementatie: We ondersteunen bij de inrichting van MDM- of MAM-oplossingen die passen bij jouw situatie.
  • Training en bewustwording: We ontwikkelen trainingen die aansluiten bij de praktijk van zorgmedewerkers.
  • Integrale aanpak: We verbinden informatiebeveiliging met de bredere organisatie, zodat het geen geïsoleerd IT-vraagstuk blijft.

Wil je weten hoe jouw zorginstelling mobiele apparaten veilig kan inzetten zonder de werkbaarheid te verliezen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.

Gerelateerde artikelen

Nieuwsbrief? Meld je aan.

Maandelijks in je inbox
 *
 *

Door het invullen van je gegevens geef je Vandaag® toestemming voor het verzenden van de nieuwsbrief. Lees onze privacyverklaring.