Verpleeghuizen in Nederland werken met verschillende kwaliteitssystemen om goede zorg te waarborgen. Twee belangrijke instrumenten zijn de HKZ-certificering en het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Hoewel beide gericht zijn op kwaliteitsverbetering, hebben ze verschillende functies en invalshoeken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe deze systemen zich tot elkaar verhouden en hoe je ze effectief kunt combineren.
Wat is het verschil tussen HKZ en het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg?
Het belangrijkste verschil is dat HKZ een certificeringsschema is voor interne kwaliteitsmanagementsystemen, terwijl het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg een landelijk normenkader vormt dat beschrijft wat goede verpleeghuiszorg inhoudt. HKZ richt zich op hoe een organisatie haar processen beheerst; het Kwaliteitskader definieert wat de inhoudelijke uitkomsten van goede zorg moeten zijn.
HKZ, voluit Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector, is een keurmerk dat aantoont dat een zorgorganisatie systematisch werkt aan kwaliteitsverbetering. Het certificaat wordt toegekend na een externe audit en moet periodiek worden vernieuwd. Organisaties met een HKZ-certificaat laten zien dat ze hun processen gestructureerd hebben ingericht en continu verbeteren.
Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg daarentegen is in 2017 vastgesteld door het Zorginstituut Nederland en geldt als wettelijk verplicht kader voor alle verpleeghuizen. Dit kader beschrijft vanuit het perspectief van de cliënt wat goede zorg betekent en stelt eisen aan onder andere:
- Persoonsgerichte zorg en ondersteuning
- Wonen en welzijn
- Veiligheid
- Leren en verbeteren van kwaliteit
- Leiderschap, governance en management
- Personeelssamenstelling
Waar HKZ dus vraagt naar beheersing en systematiek, vraagt het Kwaliteitskader naar inhoudelijke kwaliteit en cliëntgerichte uitkomsten. Beide systemen vullen elkaar daarmee aan in plaats van dat ze elkaar overlappen.
Hoe vullen HKZ en het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg elkaar aan?
HKZ en het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg versterken elkaar doordat HKZ de structuur en systematiek biedt om de inhoudelijke eisen van het Kwaliteitskader duurzaam te implementeren. Het Kwaliteitskader geeft richting aan wat bereikt moet worden; HKZ helpt organisaties om dit gestructureerd en aantoonbaar te realiseren.
In de praktijk betekent dit dat een verpleeghuis het Kwaliteitskader kan gebruiken als kompas voor de inhoudelijke kwaliteitsdoelen, terwijl HKZ de methodiek levert om deze doelen te vertalen naar werkbare processen. De PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) die centraal staat in HKZ-certificering sluit naadloos aan bij de eis van het Kwaliteitskader om continu te leren en te verbeteren.
Concrete voorbeelden van synergie
Het Kwaliteitskader vraagt om een jaarlijks kwaliteitsverslag. HKZ biedt de systematiek om gedurende het jaar data te verzamelen, te analyseren en verbeteracties te monitoren. Hierdoor wordt het kwaliteitsverslag geen eenmalige exercitie, maar een natuurlijk product van doorlopende kwaliteitsbeheersing.
Ook op het gebied van personeelsbeleid versterken beide systemen elkaar. Waar het Kwaliteitskader eisen stelt aan de samenstelling van teams en de aanwezigheid van voldoende gekwalificeerd personeel, helpt HKZ bij het opzetten van procedures voor werving, scholing en competentieontwikkeling.
Welke eisen stelt het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg aan zorginstellingen?
Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg stelt eisen op acht thema’s die samen bepalen wat goede verpleeghuiszorg is. Centraal staat dat de cliënt regie houdt over het eigen leven, dat zorg veilig en persoonsgericht is, en dat organisaties continu leren en verbeteren op basis van inzichten uit de praktijk.
De acht thema’s van het Kwaliteitskader zijn:
- Persoonsgerichte zorg: Zorg die aansluit bij de wensen, behoeften en mogelijkheden van de individuele cliënt
- Wonen en welzijn: Een woonomgeving die bijdraagt aan kwaliteit van leven
- Veiligheid: Het voorkomen van vermijdbare schade en het adequaat handelen bij incidenten
- Leren en verbeteren: Systematisch werken aan kwaliteitsverbetering op basis van feedback en data
- Leiderschap en governance: Bestuurlijke verantwoordelijkheid voor kwaliteit en veiligheid
- Personeelssamenstelling: Voldoende en bekwaam personeel dat past bij de zorgvraag
- Gebruik van hulpbronnen: Doelmatige inzet van middelen ten behoeve van kwaliteit
- Gebruik van informatie: Betrouwbare data voor sturing en verantwoording
Verpleeghuizen moeten jaarlijks een kwaliteitsverslag publiceren waarin zij verantwoording afleggen over deze thema’s. Daarnaast zijn er verplichte kwaliteitsindicatoren die gemeten en gerapporteerd moeten worden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gebruikt het Kwaliteitskader als toetsingskader bij haar toezicht.
Hoe kunnen verpleeghuizen HKZ-certificering combineren met het Kwaliteitskader?
Verpleeghuizen kunnen HKZ-certificering effectief combineren met het Kwaliteitskader door het HKZ-systeem te gebruiken als de procesmatige ruggengraat voor het voldoen aan de inhoudelijke eisen van het Kwaliteitskader. Dit voorkomt dubbel werk en zorgt voor een geïntegreerd kwaliteitsmanagementsysteem.
Een praktische aanpak voor deze integratie bestaat uit de volgende stappen:
- Maak een kruistabel: Breng in kaart welke HKZ-normen aansluiten bij welke thema’s uit het Kwaliteitskader
- Integreer documentatie: Vermijd aparte documenten voor HKZ en het Kwaliteitskader; werk met één geïntegreerd kwaliteitsmanagementsysteem
- Combineer audits: Stem interne audits af op zowel HKZ-normen als Kwaliteitskader-thema’s
- Gebruik dezelfde verbetercyclus: Laat verbeteracties voortkomen uit één geïntegreerde PDCA-cyclus
Voordelen van een geïntegreerde aanpak
Door beide systemen te integreren, verminder je administratieve lasten en creëer je meer tijd voor daadwerkelijke zorgverbetering. Medewerkers hoeven niet met twee gescheiden systemen te werken, wat de acceptatie en naleving vergroot. Bovendien levert een geïntegreerd systeem consistentere data op voor zowel interne sturing als externe verantwoording.
Het is wel belangrijk om te beseffen dat HKZ-certificering vrijwillig is, terwijl het Kwaliteitskader verplicht geldt. Organisaties die kiezen voor HKZ-certificering doen dit vaak omdat het hen helpt om structuur aan te brengen in hun kwaliteitsmanagement en omdat het externe certificaat vertrouwen wekt bij cliënten, zorgverzekeraars en toezichthouders.
Hoe Vandaag® helpt bij HKZ en het Kwaliteitskader
Wij begrijpen dat het combineren van HKZ-certificering met het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg complex kan zijn. Bij Vandaag® ondersteunen we verpleeghuizen met een integrale aanpak die zowel de systematiek als de inhoud van kwaliteitsmanagement omvat. Onze specialisten helpen je om beide systemen effectief te integreren, zodat je minder tijd kwijt bent aan administratie en meer aandacht kunt besteden aan wat echt telt: goede zorg voor je cliënten.
Onze ondersteuning omvat onder andere:
- Analyse van je huidige kwaliteitsmanagementsysteem en verbeterpotentieel
- Ontwikkeling van een geïntegreerd kwaliteitssysteem dat voldoet aan zowel HKZ als het Kwaliteitskader
- Begeleiding bij interne audits en voorbereiding op externe certificeringsaudits
- Ondersteuning bij het opstellen van kwaliteitsverslagen en rapportages
- Training en coaching van medewerkers in kwaliteitsdenken en verbetermethodieken
Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij kwaliteitsmanagement? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.